Koelen of opwarmen?

Soms is koelen beter voor de start. Hoe dat kan en wanneer.

Hein Daanen, Principal Scientist bij TNO en bijzonder hoogleraar Thermofysiologie 
Faculteit der Bewegingswetenschappen

“Als je een inspanning levert, stijgt je lichaamstemperatuur. Dat heeft een negatief effect op de prestatie van duursporters als fietsers of marathonlopers. De huid raakt bijvoorbeeld meer doorbloed, waarvoor er minder bloed naar het hart en de spieren kan gaan. Om dat te voorkomen kun je voorkoelen. Tegenwoordig gebruikt men daarvoor meestal koelvesten en koelbroeken. 

De Australiers koelden al tijdens de Olypische Spelen van 1996. In Beijing in 2008 werd het door meerdere landen, waaronder Nederland, gedaan. Ik onderzocht wáár je het beste kunt voorkoelen: koel je alleen het bovenlichaam of ook het onderlichaam? 

Onze proefpersonen deden een fietstest. Ze fietsten vier keer: met koeling over het hele lichaam, bovenlichaamskoeling, onderlichaamskoeling en geen koeling. Daarbij keken we naar de prestatie en de temperatuur. De temperatuur maten we in de slokdarm, zo dicht mogelijk bij het hart. Zodra mensen begonnen te fietsen zag je de temperatuur rond het hart dalen, doordat het bloed ook door de koude weefsels gaat. Het was heel leuk om dat te zien gebeuren.

Koelen van zowel boven- als onderlichaam bleek het meest effectief te zijn. Als je dat weet,  kun je de grenzen aan de prestaties van duursporters weer wat verleggen. Maar andere toepassingen zijn ook mogelijk. Denk aan militairen die in Afrika of Afghanistan in extreme hitte moeten functioneren, of aan hulpverleners als brandweerlieden. In de sport zou koelen tijdens een wedstrijd natuurlijk ideaal zijn, maar dat mag (nog) niet. En tijdens de Tour de France zag je dat mensen zich in een ton met ijs lieten zakken om na te koelen, maar daarvan is nog nooit bewezen dat het een positief effect heeft op de prestatie de dag erna."

©2015 Amsterdam Institute of Sport Science (AISS)
;