Academie Concertgebouworkest gaat slimmer oefenen met hulp HvA

Niet meer urenlang achtereen zwoegen achter je instrument, maar in plaats daarvan kwalitatief oefenen. De Hogeschool van Amsterdam gaat vanaf deze week onderzoeken of inzichten uit de sport- en prestatiepsychologie de Academie van het Koninklijk Concertgebouworkest kunnen helpen om gerichter en ‘slimmer’ te trainen, om de jonge musici zo beter voor te bereiden op prestaties onder hoge druk.

Deze week is het HvA-onderzoek ‘Training for Excellence’ officieel gestart, dat geleid wordt door lector Leren en Presteren in de Sport Raôul Oudejans (HvA/VU). Een groep jonge talenten van de Academie van het Concertgebouworkest, het Conservatorium van Amsterdam, de dansopleidingen van Codarts Rotterdam en CTO Vrouwenbasketball gaat het komende jaar gericht oefenen met de hulp van HvA-onderzoekers, in plaats van kwantitatief trainen. Ook het Residentie Orkest in Den Haag doet mee aan het onderzoek.

Aandacht focussen

De musici, dansers en sporters krijgen inzichten aangereikt vanuit de sport- en prestatiepsychologie, om bijvoorbeeld de aandacht te focussen en te leren omgaan met druk. De onderzoekers en studenten begeleiden de studenten en hun trainers hierbij, en gaan vervolgens na of de musici en dansers daadwerkelijk gebaat zijn bij de nieuwe manieren van trainen, en of zij zich uiteindelijk beter voorbereid voelen op de momenten waarop zij een topprestatie moeten leveren.

Academisten

De eerste grote proef vindt dit najaar en komend jaar plaats bij de RCO Academie, de academie van het Concertgebouworkest.  De 'academisten' zijn (bijna) afgestudeerde Europese topstudenten, die een jaar lang ervaring opdoen bij het orkest, als springplank naar een baan bij een toporkest. Voor de Kerst en de zomer krijgen zij auditietraining, en die momenten gaan de onderzoekers benutten.

Bij de eerste auditietraining rond Kerst gaan de onderzoekers in kaart brengen: hoe oefenen de academisten nu eigenlijk? Wat doen ze precies? Vervolgens ontwikkelen de onderzoekers en studenten een interventie, die ze de academisten bij de tweede grote auditietraining voor de zomer gaan aanbieden. Daarna zullen zij de musici bevragen: is het gelukt om hiermee efficiënt te oefenen? Hoe is het bevallen? Hebben ze voor hun gevoel meer bereikt in minder tijd?

Foto: Hans Roggen

Inzichten om meer te bereiken

De muziekstudenten van de RCO Academie, de musici van het Residentie Orkest, de dansers van Codarts en de basketballers van CTO hebben gemeen dat het uiteindelijk draait om het aanleren en perfectioneren van bewegingsvaardigheden. En daarvoor bestaan inzichten en resultaten uit de sport- en prestatiepsychologie, die de onderzoekers gaan inzetten bij de trainingen en repetities.

Een van die methoden om effectiever te trainen, is om de aandacht te focussen buiten jezelf. Uit onderzoek van Oudejans blijkt dat het groot effect heeft op basketballers als zij hun visuele aandacht op de ring houden; dit soort methoden kunnen ook voor musici en dansers worden ingezet.

Daarnaast is doelgericht studeren, in hapklare tijdseenheden, van belang. “Gestructureerd en doelbewust oefenen is totaal anders dan bijvoorbeeld in één blok van zes uur achter elkaar oefenen”, legt Oudejans uit. Ook helpt het om te visualiseren, wanneer de musicus of danser levendig voor zich ziet hoe hij of zij het stuk opvoert. “Dit maakt een enorm verschil, dat is de kracht van mentale voorstellingen.”

En waar het vooral om gaat: de deelnemers beter leren presteren onder druk. Dat kan door al in de oefenomstandigheden de druk op te voeren. Oudejans: “Wij reiken dit soort aanvullende methodes aan. Dat is best een uitdaging, want hoe voer je dit in de praktijk in? Het vraagt een omslag, en die gewenning gaat niet vanzelf.”

Veel en hard trainen

Het Concertgebouworkest is een van de toporkesten in de wereld. Het gaat er dan ook niet zozeer om dat het niveau van de Academie nog hoger wordt, zegt Raôul Oudejans. “Maar hoe vul je de trainingsuren zo goed mogelijk in , zodat je meer bereikt in minder tijd en niet overbelast raakt of blessures oploopt? Dat geldt ook voor dansers en sporters. Op een gegeven moment lopen ze tegen de keerzijde aan, als alleen wordt gefocust op uren draaien.”

In feite kan het misschien wel minder hard en veel, als we anders trainen. Oudejans: “Wat we missen, zijn trainingen waarbij je goed leert omgaan met de drúk, met de stréss die bij de uiteindelijke prestatie komt kijken. Want je kunt een enorm goede muzikant zijn tijdens het oefenen, maar een repetitie is toch anders dan de uitvoering op het allerhoogste podium, op een moment waar alles van afhangt.”

Hoopgevende resultaten

De eerste resultaten met musici zijn hoopvol: de afgelopen studiejaren zijn pilots gedaan bij het Conservatorium van Amsterdam. Daar konden de studenten ervoor kiezen om de kwalitatieve trainingsmethoden te leren via studielabs. De ervaringen zijn positief, zo blijkt uit de evaluaties. Als keuzevak is het studielab inmiddels een vast onderdeel, maar de vervolgvraag is of het Conservatorium dit in volle breedte in haar lesprogramma gaat opnemen.

Meer informatie

Bij het Residentie Orkest krijgt het project een iets andere vorm. Omdat de orkestleden erg druk zijn, zullen zij een workshop volgen, waarin de onderzoekers de alternatieve mogelijkheden aanbieden. De orkestleden kunnen dan op vrijwillige basis een traject volgen.

Bij CTO Vrouwenbasketball start het onderzoek in het voorjaar en ligt de focus op het trainen van het basketbalschot. Bij Codarts wordt eerst geïnventariseerd hoe er precies getraind wordt voor dans. Daarna zal een Practicelab worden georganiseerd, vergelijkbaar met de Studielab-pilots die eerder bij het Conservatorium zijn gedaan.

Neem voor meer informatie contact met bijzonder lector Leren en Presteren in de Sport Raôul Oudejans via: r.oudejans@hva.nl, of neem contact op met Communicatie via 06-211 582 25.

©2015 Amsterdam Institute of Sport Science (AISS)
;